El Instituto Cervantes utiliza cookies propias y de terceros para facilitar, mejorar y optimizar la experiencia del usuario, por motivos de seguridad, y para conocer sus hábitos de navegación. Recuerde que, al utilizar sus servicios, acepta su aviso legal y su política de cookies.

Blog del Instituto Cervantes en Utrecht

Todo sobre nuestras actividades y servicios

De musas a creadoras. Artistas españolas y latinoamericanas en los Países Bajos / Van muze naar scheppende kunstenaar Spaanse en Latijns-Amerikaanse kunstenaars in Nederland

por Guadalupe Galán, comisaria de la exposición y coordinadora cultural del Instituto Cervantes de Utrecht

Cartel exposición mujeres Instituto Cervantes UtrechtLa vida y el arte no tienen fronteras para estas ocho artistas. Todas ellas se han enriquecido con las influencias de distintas culturas, la de sus países de origen y la de los lugares donde han vivido, estudiado y viajado. Han absorbido costumbres, formas de expresarse, de comunicarse, de sentir y de crear. Y siempre desde una perspectiva femenina, desde su condición de mujeres.
Han roto las barreras, las distancias, espaciales y temporales, y nos han abierto su mundo interior. Un universo que tenemos el privilegio de contemplar en los trabajos que se muestran en esta exposición.
María Obraztsova refleja en sus cuadros la variedad de paisajes, pueblos y culturas aprendidos en su largo viaje por la vida: desde Estonia, Rusia, Bélgica y España hasta los Países Bajos.

La escultora Susan Melo comenzó su trabajo artístico en el desierto de Atacama, en Chile, bajo las creencias del arte de los indígenas y las técnicas del modelaje manual de la cerámica antigua. En sus esculturas ha creado un particular lenguaje visual para contar esas historias.
Chile es también el origen y lugar de inspiración de Margarita Garcés. La naturaleza, los colores y texturas de los paisajes chilenos, los tonos ocres y azules de su inmensa costa, han quedado inmortalizados en sus cuadros.
En la obra de la argentina Valeria Prosseda son, en cambio, las experiencias humanas las que adquieren forma y color. Sus pinturas minimalistas, de colores vivos, seducen y son un estímulo y un placer para la vista.

Tampoco podemos dejar de contemplar los cuadros de Monika Buch. Sus formas geométricas, sus colores vibrantes, están tan llenos de matices, de sombras y reflejos, que nos hipnotizan.
A Consuelo Plaza fue el surrealismo y la obra de Miró lo que la sedujo. Estas fuentes, junto con su sensibilidad e interés por experimentar, la han llevado al mundo fantástico que recrea en sus cuadros. Nuestros sueños cobran vida en su obra.

Las creaciones de Gracia Bondía son sencillas, íntimas, muy personales. Su obra profundiza en las relaciones humanas, en nuestras vivencias y emociones, siempre desde un punto de vista femenino.

Por último, los personajes que crea Lita Cabellut nos transportan a otras épocas: a los retratos de los grandes maestros, al claroscuro del barroco, a las superficies agrietadas de los frescos renacentistas, a las furiosas pinceladas del expresionismo. Su obra recoge todo esto, con una técnica muy personal, mezclando figuración y abstracción, fragilidad y fuerza.

La obra de estas ocho artistas es un ejemplo de talento, creatividad y sensibilidad, pero también de trabajo, de crecimiento y de lucha.
Muestran su creatividad, nos hablan, nos enseñan la belleza y el poder de la obra de arte.
Lugar: Instituto Cervantes de Utrecht
Fecha: del 21 de febrero al 29 de marzo
Horario: de 10.00 a 18.00/ viernes de 10.00 a 16.00
Entrada: gratis

Het leven en de kunst kent geen grenzen voor deze acht kunstenaars. Zij hebben zich allemaal verrijkt met de invloeden uit verschillende culturen, uit hun eigen land en uit de landen waar ze hebben gewoond, gestudeerd of naartoe hebben gereisd. Ze hebben de gewoontes, manieren om zich uit te drukken, te communiceren, te voelen en te creëren in zich opgenomen, altijd vanuit het vrouwelijke perspectief, vanuit hun vrouw zijn.
Ze hebben de barrières en de afstanden doorbroken, zowel in tijd als in plaats, en ze hebben ons toegelaten tot hun innerlijke wereld. Een universum waarvan wij het voorrecht hebben om het te aanschouwen in tentoonstelde kunstwerken van deze expositie.
María Obraztsova toont in haar schilderijen de variaties aan landschappen, dorpen en culturen die ze heeft leren kennen gedurende haar lange reis door het leven: van Estland naar Rusland en Spanje tot Nederland.

De beeldhouwer Susan Melo, begon haar artistieke carrière in de Atacama woestijn in Chili, onder de kunstovertuigingen van de inheemse bewoners en de modelleertechnieken van oude keramiek. In haar kunstwerken heeft ze een bijzondere visuele vertelkunst gecreëerd, waarmee deze verhalen worden overgebracht.
Chili is ook de inspiratiebron en beginpunt van de carrière van Margarita Garcés. De natuur, de kleuren en de structuur van de Chileense landschappen, de kleuren oker en blauw van de oneindige kust zijn vereeuwigd in haar schilderijen.

In de kunstwerken van de Argentijnze Valeria Prosseda zijn het, daarentegen, de menselijke ervaringen die in vorm en kleur gepresenteerd worden. Haar tekeningen zijn minimalistisch, levendig gekleurd en verleidelijk. Ze zijn een prikkel en lust voor het oog.
Ook kunnen we niet stoppen de kunstwerken van Monika Buch te aanschouwen. De geometrische vormen, de felle kleuren in verschillende tinten, met verschillende schaduwen en weerspiegeling, die ons hypnotiseren.

Het surrealisme en het werk van Miró hebben Consuelo Plaza verleid. Deze werken, samen met haar gevoeligheid en interesse om te experimenteren, hebben haar meegevoerd naar de fantastische wereld die ze in haar schilderijen nabootst. Onze dromen worden in haar kunststukken tot leven gebracht.

De kunstwerken van Gracia Bondía zijn simpel, intiem en zeer persoonlijk. Haar kunst gaat nader in op de menselijke relaties, onze belevingen en emoties, altijd vanuit een vrouwelijk oogpunt.

Tot slot, de personages die door Lita Cabellut gecreëerd worden, nemen ons mee naar andere tijden: naar de portretten van grote meesters, de clair-obscur van de barok, de grijze oppervlaktes van de frescos uit de renaissance, de razende penseelstreken van het expressionisme. Haar werk verzamelt dit alles, met een zeer persoonlijke techniek waarin metafoor en abstractie, teerheid en kracht vermengd worden.
Het werk van deze acht kunstenaars is een voorbeeld van talent, creativiteit en gevoeligheid, maar ook een voorbeeld van werken, groeien en strijden. Ze tonen creativiteit, ze communiceren met ons en demonstreren hoe beeldschoon en krachtig kunstwerken zijn.

Plaats: Instituto Cervantes de Utrecht
Datum: 21/02 – 29/03
Bezoek: van 10.00 tot 18.00/ vrijdag van 10.00 tot 16.00
Toegang: gratis

Las Majas van Goya

El 29 de marzo de 2018 en Historia del arte por | Sin comentarios

Por Mayke Merkx, colaboradora del departamento de cultura del Instituto Cervantes de Utrecht

Francisco de Goya y Lucientes is een van de beste Spaanse schilders, geboren op 30 maart 1746 in Fuendetodos en overleden op 15 april 1828 in Bordeaux. Hij is een schilder uit de Romantiek, een stroming in de schilderkunst in de 19e eeuw.

Goya was hofschilder maar hij was ook bevriend met veel Spanjaarden die de ideeën van de Verlichting aanhingen en hiermee deelde hij de afkeer van onrechtvaardigheid, fanatisme, religie en bijgeloof.
Hij was een voortreffelijke portrettist en schilderde ook idyllische taferelen in heldere kleuren. In zijn ingewikkelde werk verbindt hij het vriendelijke, klassieke, monsterlijke, denkbeeldige en zijn innerlijke wereld.

In oktober 1824 verlaat Goya het onderdrukkende hof van Fernando VII en vlucht naar Bordeaux in Frankrijk. In deze stad overlijdt hij in 1828 op 82 jarige leeftijd.

LAS MAJAS

De schilderijen “Las Majas”: La Maja Desnuda, (De Naakte Maja, 1800), en La Maja Vestida, (De Geklede Maja, 1802), behoren tot de topstukken van Goya’s werk en zijn de meest onderzochte en beschreven werken.
Rond 1800 gaf Manuel de Godoy, de belangrijkste adviseur van koning Carlos IV, aan Goya de opdracht om een liggende naakte vrouw te schilderen. Godoy woonde in een modern paleis in Madrid waar hij een kunstcollectie had van meer dan duizend werken waaronder 26 van Goya. Hij was ook in het bezit van de Venus van Velazquez. Een deel van zijn collectie hing in een verborgen kamer die slechts toegankelijk was voor speciale gasten. De Geklede Maja hield de Naakte Maja verborgen en met een katrol kon hij deze aan mensen laten zien.
In de Spaanse schilderkunst zijn er weinig naakte vrouwen. Ze werden als obsceen beschouwd door zowel de streng katholieke koningen als door de kerk zelf. Hierdoor werden ze door de Inquisitie in beslag genomen of vernietigd. Alleen een man met zoveel macht kon openlijk ingaan tegen de eisen van de kerk en de inquisitie.
In 1815 werd Godoy ontslagen door de nieuwe koning Fernando VII en zijn grote kunstcollectie werd in beslaggenomen. De inquisitie stelde een onderzoek in naar “Las Majas” en beval Goya om voor het tribunaal te verschijnen om toe te lichten of dit zijn werk was, met welk doel hij ze had geschilderd en in wiens opdracht. Het is onduidelijk of Goya ook echt voor het tribunaal is verschenen.
De schilderijen bleven in het depot van de “Real Academia de Bellas Artes” in Madrid gedurende de hele negentiende eeuw en werden voor het eerst tentoongesteld in 1901 in het Prado. Daar hangen ze nu nog steeds naast elkaar.

BESCHRIJVING

Het onderwerp is niet een Venus maar een naakte vrouw van de straten van Madrid.

Venus voor de spiegel, Velazquez omstreeks 1647-51

Venus voor de spiegel, Velazquez omstreeks 1647

Velazquez schilderde het meest bekende naakt in de Spaanse kunst voor Goya, niet als een echte vrouw maar als de godin Venus. Hij voegde er een cupido aan toe met een spiegel. De vrouw wordt van achter geschilderd waardoor de borsten en schaamstreek verborgen blijven. Goya daarentegen schilderde de naakte vrouw met haar gezicht en haar uitgestrekt lichaam naar de toeschouwer toe en creëerde hiermee een nieuw type vrouwelijk naakt.

 

 

De naakte vrouw ligt op een groene fluwelen bank met haar handen achter haar hoofd en niet over haar geslachtsdelen. De manier waarop het geschilderd is, de compositie en de penseelstreken zijn uitzonderlijk. Het wit van de geplooide stof en kussens zijn op een impressionistische manier weergegeven.

La Maja Desnuda Goya 1800

La Maja Desnuda Goya 1800

De pose van de Maja is niet zo subtiel als van de vroege Venussen. Ze slaapt niet, ze doet niet alsof iets anders haar bezighoudt, ook kijkt ze niet weg en ze weet dat er naar haar gekeken wordt. Ze laat zich aan de toeschouwer zien zonder enige vorm van schaamte. Het is waarschijnlijk voor de eerste keer in de schilderkunst dat schaamhaar wordt geschilderd. Dit is een echte vrouw van vlees en bloed die pronkt met haar seksuele aantrekkingskracht met als doel om de toeschouwer te verleiden.

 

La Maja Vestida Goya 1802

La Maja Vestida Goya 1802

De Geklede Maja werd enkele jaren na De Naakte Maja geschilderd en is ondanks de kleuren, roze ceintuur en groen, gele jasje veel minder levendig en verleidelijk. Het geeft een geromantiseerd beeld van de Spaanse zigeuner cultuur.

 

 

WIE IS LA MAJA?

Het is nog altijd de vraag wie La Maja van Goya is. Cayetana, hertogin van Alba, de minnares van Goya of Pepita Tudó, de minnares van Godoy, of slechts een onbekend Madrileens meisje.
Cayetana, hertogin van Alba
In 1775 ging Goya samen met zijn vrouw Josefa Bayue in Madrid wonen. Daar leerde hij Cayetana, de hertogin van Alba, kennen. Zij is dikwijls door hem geportretteerd. Het is nog steeds onduidelijk of Goya een relatie had met de hertogin, maar zij heeft in ieder geval een grote invloed op zijn werk gehad.
Hun bijzondere relatie blijkt onder andere uit het onderstaande schilderij.

Duquesa de Alba de negro

Duquesa de Alba de negro

Bij de restauratie van het schilderij in 1959 werd het woord “solo” (alleen) ontdekt. Het was verborgen onderaan op de grond in het schilderij naast Goya; “Alleen Goya”
De legende over de hertogin van Alba bleef kunsthistorici fascineren tot ongenoegen van de familie van de hertogin. In 1945 gaf de graaf van Alba de opdracht om de overblijfselen van Cayetana op te graven met als enige doel om aan te tonen dat de structuur van haar botten niet overeenkwamen met de lichaamsbouw van “La Maja Desnuda”.
Daarnaast werd in het Prado met radiografisch onderzoek vastgesteld dat het gezicht van “La Maja Desnuda” origineel is. Het afgebeelde gezicht, mogelijk van de hertogin, is dus niet overgeschilderd zoals sommige mensen beweerden. Waardoor het lichaam bij het gezicht hoort.
Pepita Tudó

La Maja Vestida/ Pepita Tudó

La Maja Vestida/ Pepita Tudó

Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn dat het gaat om Pepita Tudó, de minnares van Godoy. De overeenkomst met het gezicht van Las Majas van Goya is verrassend.
In 1870 suggereerde Pedro Madrazo, zoon van de directeur van het Padro, dat het om Pepita Tudó kon gaan. Toentertijd werd het schilderij in het depot in van “La Academia de San Fernando” in Madrid bewaard. De tekst van Madrazo bleef volledig onopgemerkt door de kunsthistorici over Goya.
Het gezicht van een door een onbekende schilder geschilderd meisje, waarschijnlijk Pepita Tudó, lijkt verrassend veel op La Maja van Goya. Het schilderij maakt nu deel uit van de collectie van Museo Lázaro Galdiano in Madrid.
Dat Godoy een hechte band met Pepita had, blijkt alleen al uit het feit dat hij na zijn ontslag in 1815 door de nieuwe koning Fernando VII, samen met haar en zijn vrouw naar Italië vlucht.
In het programma “Punto sobre la historia” op Telemadrid wordt alles nog een keer duidelijk uitgelegd.
Punto sobre la historia Pepita Tudó, la desnuda maja de Goya.

Lijst schilderijen

  • Venus met de spiegel, Diego Velazquez rond 1651 Londen National Gallery.
  • La Maja Desnuda, Francisco de Goya de Luciente 1800 Madrid El Prado
  • La Maja Vestida, Francisco de Goya de Luciente 1802 Madrid El Prado
  • Duquesa de Alba de negro, Francisco de Goya de Luciente 1797 New YorkThe Hispanic Society of America
  • Josefa de Tudó Cathalán Alemani, condesa de Castillofiel toegeschreven aan Ducker, Guillermo 1805 Madrid Museo Lázaro Galdiano

80 años del Guernica

por Guadalupe Galán, coordinadora cultural Instituto Cervantes de Utrecht

0504 variaciones guernica (3)Un día como hoy, el 26 de abril de 1937, la villa de Guernica fue bombardeada por la aviación alemana e italiana. La ciudad quedó devastada y la noticia conmocionó al mundo. Era la primera vez en la historia que se bombardeaba a la población civil, parece ser que con el único objetivo de aterrorizarla. Un crimen contra la humanidad.

La denuncia, la acusación, la protesta de Pablo Picasso contra esa masacre quedó plasmada en un cuadro que lleva por título Guernica. Lo realizó en tan solo cinco semanas, del 1 de mayo al 4 de junio de 1937 y se expuso en el pabellón español de la Exposición Internacional de París hasta finales de ese mismo año.

En la actualidad el Guernica se encuentra en el Museo Nacional Reina Sofía de Madrid (en la actualidad dentro de la exposición Piedad y terror en Picasso: el camino a Guernica), después de haber viajado por medio mundo y haber formado parte de la colección del MOMA durante 42 años.

De él se ha dicho que es la obra pictórica más importante del siglo XX, que simboliza toda una época. Un cuadro conocido en todo el mundo, muy valorado y admirado. Además, fue pintado por el artista más importante del siglo XX y uno de los mejores de toda la historia del arte, Pablo Picasso.

Con ese currículum está claro que no puede ser un cuadro cualquiera, sino que se trata de una obra muy especial.

Es especial por muchos motivos: por la circunstancia que lo provocó, por el artista que lo pintó y por sus propias características y su valor artístico. Una obra enigmática, llena de contrastes, que no es fácil de descifrar, pero que nos emociona, nos atrapa y se queda grabada en nuestra mente para siempre.

El próximo jueves 4 de mayo hablaremos de todo esto con una conferencia donde comentaremos el cuadro de Guernica y su significado, a su término proyectaremos el documental Las variaciones Guernica del director Guillermo Peydró.  Os esperamos.

Título: El Guernica de Picasso: arte e historia
Ponente: Guadalupe Galán
Lugar: Instituto Cervantes de Utrecht
Hora: 18:00
Más información: https://goo.gl/ewPRXi

 

Picasso: icono del siglo XX

SMH2507067 Pablo Picasso (1881-1973) in his workshop in Antibes with an owl, 1946 (b/w photo) by ; (add.info.: Le peintre espagnol Pablo Picasso (1881-1973) dans son atelier au chateau Grimaldi a Antibes en 1946 tenant une chouette dans la main ); Photo © Michel Sima; PERMISSION REQUIRED FOR NON EDITORIAL USAGE; MANIPULATION OF THE IMAGE FORBIDDEN; out of copyright<br /> PLEASE NOTE: Bridgeman Images works with the owner of this image to clear permission. If you wish to reproduce this image, please inform us so we can clear permission for you.

Photo © Michel Sima

Por Guadalupe Galán, coordinadora de actividades culturales del Instituto Cervantes de Utrecht

El siglo XX fue un periodo transcendental en el mundo del arte, se vivió una revolución que cambió los principios que se habían venido utilizando desde hacía 6 siglos, desde los comienzos del Renacimiento. La tradición pictórica se basaba desde entonces en la representación de la realidad, en la copia de la naturaleza.

Fue Picasso quien rompió con estos principios y creó un nuevo concepto: el arte no es un reflejo de la naturaleza, sino de la idea que el artista tiene de la naturaleza. En sus propias palabras: La naturaleza es una cosa y la pintura otra.
Ello supuso la ruptura total con la tradición y el comienzo de una forma nueva de concebir y entender el arte, se trata del arte como concepto y no como objeto.

El momento que supuso esa ruptura fue la presentación del cuadro de Picasso Las señoritas de Avignon (1907). Fue la primera obra cubista, se había creado un nuevo lenguaje, una nueva forma de expresión, que originó un movimiento pictórico y sirvió de inspiración a los distintos “ismos” que se sucederían durante todo el siglo. De ahí que se denomine a Picasso como el gran genio de la época contemporánea (probablemente solo comparable a la figura de Miguel Ángel Buonarroti en el Renamimiento).

Tuvimos la suerte de que este genio viviera hasta los 91 años y que siguiera pintando y creando hasta los últimos días de su vida. Su legado es tan fructífero que se habla de unas 10.000 obras, no solo pintura, sino también escultura, cerámica y hasta decorados y vestuarios para representaciones escénicas. Su capacidad creativa no conoció límites, practicó distintos estilos, incluso combinándolos a veces en una misma obra.

Su fuerza, energía, curiosidad, rebeldía, su figura en general, es demasiado grande y ha llenado todo un siglo. Hablar de la pintura del siglo XX es hablar de Picasso.

Entre sus obras se encuentra una que ha pasado a la historia como el símbolo de la paz y del rechazo a la guerra y la violencia, es Guernica (1937). A él dedicaremos una sesión dentro de nuestro programa de actividades culturales de este primer trimestre 2017. Atentos a nuestras noticias

Conferencia: La genialidad de Picasso
Lugar: Instituto Cervantes de Utrecht.
Horario: Jueves, 02/02/2017, 19:00 h.

 

Goya en hekserij

Por Mayke Merkx, colaboradora del departamento de cultura del Instituto Cervantes de Utrecht

In het Museum Catharijneconvent in Utrecht is de tentoonstelling De heksen van Bruegel te zien. In samenwerking met het museum geeft Maria Tausiet op 5 november bij Instituto Cervantes Utrecht de lezing: “Niet te geloven!” Hekserij en ironie van Bruegel tot Goya.

Biografie Francisco de Goya y Lucientes (1746-1828)
Geboren in Fuendetodos in 1746 en overleden in Bordeaux in 1828. Hij schilderde maar maakte ook veel etsen en tekeningen. In zijn jonge jaren maakte hij “kartons” in kleurrijke rococostijl voor de koninklijke wandtapijtenfabriek Santa Barbara in Madrid.

De kunst van Goya is het begin van de moderne kunst. In 1770 reisde hij naar Italië waar hij in contact kwam met het neoclassicisme. Deze stijl neemt hij over. Bij zijn terugkomst in Spanje schilderde hij idyllische taferelen in heldere kleuren. In 1786 werd hij tot hofschilder benoemt.

Goya is een van de beste Spaanse schilders. In zijn ingewikkelde werk verbindt hij het vriendelijke, klassieke, monsterlijke, denkbeeldige en zijn innerlijke wereld. Hij is een voortreffelijke portrettist en in 1976 werd hij tot hofschilder benoemt.

In 1793 werd hij ernstig ziek waardoor hij doof werd. Dit leidde tot een nieuwe creatieve en originele stijl met minder pittoreske thema’s. Zoals etsen die hij maakte over de Onafhankelijkheidsoorlog tegen Frankrijk in Los desastres de la guerra (Verschrikkingen van de oorlog). Duistere krachten, irrationeel gedrag en de menselijke wreedheid, domineren Goya’s etsen uit dit album.

De doofheid veranderde zijn karakter en hij schilderde zijn binnenwereld; somber en erg donker. Het hoogtepunt van zijn werk zijn de schilderingen op de muren van zijn huis, Quinta del Sordo, Las Pinturas Negras. Daar begint de moderne schilderkunst.

In oktober 1824 verlaat Goya het onderdrukkende hof van Fernando VII en vlucht naar Bordeaux in Frankrijk. In deze stad overlijdt hij in 1828. Toen Goya op 82 jarige leeftijd overleed, had hij driehonderd etsen en 900 tekeningen gemaakt.

Heksen
Vanaf de Middeleeuwen is in de Europese cultuur het geloof in hekserij diep geworteld. Door de publicatie van boeken, zoals het vijftiende-eeuwse Malleus Maleficarum ook wel Heksenhamer genoemd, werd het geloof in het bovennatuurlijke en hekserij gevoed. Het boek werd gebruikt als een gids om een heks te herkennen. Het beïnvloedde de overtuiging dat heksen erg gevaarlijk waren. In de 16e en 17e eeuw werden heksen vervolgd door de kerk en Inquisitie. Dit duurde tot de Verlichting, een tijd waarin de heks een figuur van satire werd.

Goya vond dat hekserij is gebaseerd op redeloosheid en dat de angst wordt aangewakkerd door de kerk en Inquisitie, om zo de macht te behouden.

Goya: van oude meester naar moderne kunstenaar
Goya is vaak beschreven als de laatste kunstenaar van de oude meesters en de eerste moderne kunstenaar. De moderne kunst in Spanje begint met Goya.

De echte en spirituele wereld werden al gecombineerd in de religieuze kunst. Goya was één van de eerste schilders die een verband legde tussen de symbolieke wereld en de wereld van de Verlichting. Een politieke en filosofische
beweging die door gebruik van de rede, bijgeloof en machtsmisbruik van de kerk tegen wil gaan. Goya wilde met zijn werk een diepgaande dialoog over de heersende ideeën op gang brengen. Op het moment dat Goya niet meer aan het hof werkte, had hij de volledige vrijheid. De kunstenaar is meer aanwezig in zijn werk.

Reeks van schilderijen met heksen
De schilderijen met heksen zijn tegelijkertijd geschilderd. Oorspronkelijk bestond het uit een groep van zes schilderijen met dezelfde kleine afmeting. Ze zijn gemaakt in opdracht van de Hertogen van Osuna, la Alameda de Osuna, voor hun buitenverblijf in de buurt van Madrid.

Drie schilderijen uit deze serie worden nader toegelicht: De vliegende heksen, Heksensabbat en Samenzwering.

Vuelo de brujas, De vliegende heksen 1798
Museo del Prado Madrid

Drie personen in de lucht houden een man vast en ze eten hem op. Het zijn niet zoals gebruikelijk vrouwelijke
Goya_Vuelo_de_Brujas_foto_wiki_blogheksen, maar mannelijke. Ze dragen rokken en een “coroza”, deze hoeden werden gedragen door de Inquisitie. Er zijn kronkelende slangen op de hoeden geschilderd, die het kwaad vertegenwoordigen. Hun ontblote bovenlijf wekt de suggestie van flagellant (geselaar). Het slachtoffer spreidt zijn armen uit, heeft grote angstige ogen
en schreeuwt.

Onderaan het schilderij zien we twee boeren die in de duisternis de top van een berg hebben bereikt. De ezel, die eerder gestopt is op het pad, vertegenwoordigt de onwetendheid. De mannen zijn onschuldige voorbijgangers die niet willen weten wat er gebeurt. De ene man ligt op de grond en hij bedekt zijn oren, omdat hij het geschreeuw van de man in handen van de heksen niet wil horen. De andere man bedekt zijn hoofd met een laken tegen het licht en wil niet zien wat er gebeurt. Met zijn handen maakt hij het figa-teken (de duim tussen de wijsvinger en middelvinger) om het gevaar af te wenden.

Het satirische aspect in dit schilderij uit zich door het weergeven van bijgeloof en hekserij met personages die verkleed zijn als de Inquisitie. Het meest treffende in dit schilderij zijn de heksen. Het zijn heel tastbare, echte, geïdealiseerde, gespierde mannen. Hun armen en benen zorgen voor een uitbarsting van licht in de dichte duisternis.

Heksensabbat (El Aquelarre) 1797-1798
Museo Lázaro Galdiano in Madrid

Dit schilderij heeft als onderwerp het ritueel van de heksensabbat. De duivel verschijnt als een grote bok; Goya_El_Aquelarre_detalle_foto__Museo_Lazaro_Galdiano_blogeen wellustig figuur in de christelijke cultuur. Hij zit, gekroond met vijgenbladen, grote wijd open ronde ogen en hij straalt licht uit dat alle aanwezigen verlicht. Hij wordt omringd door jonge en oude heksen die hem kinderen aanbieden. Boven de hoofden van deze erg macabre bijeenkomst vliegen vleermuizen of vampiers die zich aan de heksen laten zien.

El Conjuro, Samenzwering (1797-1798)
Museo Lázaro Galdiano in Madrid

Het onderwerp van dit schilderij is een samenzwering van oude heksen. Een man met een wit overhemd wordt overvallen door heksen op zijn rustplaats. Boven zijn hoofd verschijnt het gezelschap van de koningin van de heksensabbat; heksen, vleermuizen en uilen. Het zijn allemaal bloedzuigers. De man wordt gekweld door de koningin van de heksen, die met haar gele cape in het middelpunt en in het licht van de naargeestige compositie is afgebeeld.

De andere heksen doen verschillende dingen: de oudste met een uil op haar hoofd, draagt een mand met kinderen die uit hun huis gestolen zijn. Naast haar staat een heks met een witte cape, die met kaarslicht de samenzwering voorleest. Daarnaast staat een andere heks die een speld in de rug van een foetus steekt om er bloed uit te zuigen, terwijl twee vleermuizen haar mantel vastgrijpen. Een andere heks verlicht met een kaars de angstige man. Vanuit de donkere hemel doemt een figuur op met lange botten in zijn handen, dit zou de duivel kunnen zijn. Het dramatische effect van dit schilderij ligt in de kracht van de compositie en de manier waarop Goya kleur gebruikt.

Linda meastra! (Mooie onderwijzeres!, ets, 1799)
Een oude heks leert een beginneling hoe ze op een bezem kan vliegen. De titel “Linda maestra!” is ironischLinda_maestra_Goya bedoelt gelet op de lelijkheid en gebrekkigheid van de oude heks.

Weble een Goya-kenner uit het begin van de twintigste eeuw (1936).

“Met de expressieve tekeningen van gezichten en handen, bereikt Goya een grootheid die te vergelijken is met Rembrandt. Een “Rembrandt“ die vertrokken is uit de buurt van het Bijbelse Palestina naar de levendige dagelijkse samenleving van 19e eeuw in Spanje”.

Geraadpleegde literatuur:

Goya in The Metropolitan Museum of Art, Colta Ives and Susan Alyson Stein, 1995
Goya 250 Aniversario, Juan J. Luna, Museo del Prado, Madrid, 1996
Goya and the Grotesque: A study of themes of witchcraft and monstrous bodies, A thesis in art History, Kristin Ann Ziech, University of Missouri, 2012
Goya Order & Disorder, Museum of Fine Arts, Boston, 2014
Goya The Witches and Old Women Album, The Courtauld Gallery, London, 2015

Fots’s detail: Wiki en Museo Lázaro Galdiano en Museo del Prado in Madrid.

Meer over hekserij weten?
kom naar de lezing “Niet te geloven!” Hekserij en ironie van Brueghel tot Goya
op donderdag 5 november om 19:00 uur bij Instituto Cervantes, Domplein 3 in Utrecht.

 1 2 3 4

  • Twitter
  • Facebook
  • Correo electrónico
  • RSS

Instituto Cervantes Utrecht

Instituto Cervantes de Utrecht

Dirección:
Domplein 3, 3512 JC,
Utrecht (Países Bajos)

Tel.: +31 302428470
Fax: +31 302332970

Horarios:
Información y comunicación:
De lunes a jueves: 09:30-18:30
Viernes: 09:30-17:00
Sábados lectivos: 10:00-14:00

Biblioteca:
Lunes y martes: 12:00-17:00 y 18:00-19:00
Miércoles y jueves: 13:30-19:00
Viernes: 12:00-14:30

Contacto:
cenutr@cervantes.es

http://utrecht.cervantes.es

Categorías / Categorieën

Calendario / Agenda

mayo 2019
L M X J V S D
« Mar    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
© Instituto Cervantes 1997-2019. Reservados todos los derechos. cenutr@cervantes.es